Yurt dışına taşınırken yapılacak resmî işlemler

Yurt dışına taşınmak; iş, eğitim ya da aile nedeniyle olsun, Türkiye'deki kayıtlarınızı da yeni duruma göre düzenlemeyi gerektirir. Bu rehber, yola çıkmadan önce halletmeniz gereken belge işlerini ve vardıktan sonra konsolosluk üzerinden yapacağınız bildirimleri sırayla anlatır: pasaport ve kimlik, adres, vekaletname, diploma ve nüfus belgeleri, sürücü belgesi, askerlik, vergi ve SGK. Ülkeden ülkeye değişen vize ve oturma izni işlemleri bu rehberin kapsamı dışındadır.

1. Yola çıkmadan: Belgelerin geçerliliğini kontrol edin. Kimlik, pasaport ve sürücü belgesi bitiş tarihlerine bakın; gerekenleri yenileyin.
2. Yola çıkmadan: Pasaport alın veya yenileyin. Harcı ödeyip randevuyla nüfus müdürlüğüne başvurun.
3. Yola çıkmadan: Vekaletname verin. Türkiye’de işlerinizi yürütecek kişiye notere giderek vekaletname verin.
4. Yola çıkmadan: Belgelerin aslını yanınıza alın. Diploma, nüfus kayıt örneği ve çok dilli kayıt örneklerini hazırlayın.
5. 20 iş günü: Adresi konsolosluğa bildirin. Yeni yerleşim yeri adresinizi bulunduğunuz yerin konsolosluğuna bildirin.
6. Vardıktan sonra: Askerlik, vergi ve SGK. Durumunuza göre askerlik ertelemesi, mukimlik ve aylık transferi işlemlerini yapın.

Kısa kontrol listesi

İşlem	Nerede	Süre / zamanlama	Ücret (2026)
Pasaport başvurusu	Nüfus müdürlüğü; yurt dışında dış temsilcilik	Yola çıkmadan	Yurt içinde 3 yıldan uzun geçerli pasaport harcı 13.410,40 TL + defter 1.351 TL
Adres bildirimi	Yurt dışında bulunduğunuz yerin konsolosluğu	20 iş günü	Süresinde bildirmeyene 814 TL ceza
Vekaletname	Noter	Yola çıkmadan	Noterden öğrenin
Askerlik durumu	e-Devlet "Askerliğim"; erteleme için konsolosluk	Yoklama yılına dikkat	Sorgulama ücretsiz
Mukimlik belgesi	GİB (e-Devlet başvurusu)	Gerektiğinde	Resmî kaynakta yok
Emekli aylığı transferi	SGK (e-Devlet veya dilekçe)	4/C'de 3 iş günü	Transfer masrafı kural olarak size ait

Pasaport ve kimlik kartı

Umuma mahsus (bordo) pasaport için yurt içinde il ve ilçe nüfus müdürlüklerine başvurulur; randevu randevu.nvi.gov.tr, e-Devlet Kapısı, NVİ Mobil, Nüfusmatik veya ALO 199 üzerinden alınır. Başvuruda T.C. kimlik kartı ya da geçici kimlik belgesi ve son altı ayda çekilmiş bir biyometrik fotoğraf istenir. İptal edilmemiş eski pasaportunuz varsa onu da götürmeniz gerekir.

Harç ve defter bedeli başvurudan önce vergi dairesine, PTT şubelerine veya anlaşmalı bankalara ödenir. NVİ'nin 2026 ücret tablosuna göre defter bedeli 1.351 TL; harç 1 yıllık pasaport için 4.103 TL, 3 yıldan uzun geçerli pasaport için 13.410,40 TL'dir. Farklı süreleri pasaport harcı hesaplama aracıyla karşılaştırabilirsiniz.

Yurt dışında öğrenim görecekseniz harçsız pasaport hakkınız olabilir. NVİ'ye göre yabancı ülkelerde öğrenime devam edenlere yaş sınırı aranmadan harçsız umuma mahsus pasaport düzenlenir. 25 yaşından büyükseniz apostilli ya da eğitim ateşesi onaylı öğrenci belgenizi vergi dairesine onaylatmanız gerekir. Yurt dışındaki okuldan alınan öğrenci belgesi; apostilli ya da dış temsilcilikçe onaylı aslı ve yeminli tercümanın noter onaylı Türkçe tercümesiyle kabul edilir.

Taşındıktan sonra pasaport ve kimlik kartı başvurularınızı dış temsilciliklere yaparsınız. Pasaportunuz kaybolursa bildirimi de dış temsilciliğe yaparsınız. Türkiye'ye ya da yerleşik olduğunuz ülkeye dönüş için dış temsilcilikler bir defaya mahsus geçici pasaport düzenleyebilir.

Adres bildirimi ve tebligatlar

NVİ'ye göre her yetişkin vatandaş, yurt dışında da yaşasa kendisinin ve velayeti altındaki çocukların yerleşim yeri adresini bildirmekle yükümlüdür. Yurt dışında yaşayan vatandaşlar bu bildirimi bulundukları yerin konsolosluğuna yapar. Adres değişikliği 20 iş günü içinde bildirilmelidir; süresinde bildirmeyene 814 TL idari para cezası uygulanır.

Adres kaydı yalnızca bir formalite değildir. Tebligat Kanununa göre bilinen adresinizde tebligat yapılamazsa, adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresiniz son adresiniz sayılır ve tebligat oraya yapılır. Türkiye'deki eski adresiniz kayıtlı kalırsa, bir kurumun size gönderdiği yazı o adrese gidebilir ve süreler siz haberdar olmadan işlemeye başlayabilir.

Resmî yazışmaları yurt dışından izlemek için e-Tebligat hizmetlerini kullanabilirsiniz. Gerçek kişilere talepleri hâlinde elektronik tebligat adresi verilir; adres aldıktan sonra size tebligat elektronik yolla yapılır. Elektronik tebligat, adresinize ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır; bu yüzden kutunuzu düzenli kontrol edin. Bireysel kullanıcılar PTT'nin KEP hesabı için de online başvurabilir.

Vekaletname ve e-Devlet erişimi

Türkiye'de bıraktığınız işleri yürütmesi için güvendiğiniz birine vekaletname verecekseniz bunu yola çıkmadan planlayın. Tapuda işlem gerektiren vekaletnameler Noterlik Kanununa göre noterde düzenleme şeklinde yapılmak zorundadır. Verdiğiniz vekaletnameleri 1 Mart 2016'dan itibaren vekaletname sorgulama hizmetinden görebilirsiniz.

Vekaletle her şey yapılamaz. Bilmeniz gereken birkaç sınır:

• Sürücü belgesi: NVİ'ye göre sürücü belgesi başvuru ve teslimlerinde vekaletle işlem yapılmaz.
• e-Devlet şifresi: Vekil şifre alabilir; ancak vekaletnamede e-Devlet şifresi alma yetkisinin açıkça yazılması gerekir. Şifreyi yurt dışında elçilik ve konsolosluklardan da alabilirsiniz; ayrıntılar e-Devlet şifresi sayfasında.
• Lise diploması: Diploma öğrenciye, velisine ya da vekâlet verilen kişiye imza karşılığında verilir.

Türk Borçlar Kanununa göre vekâleti her zaman tek taraflı sona erdirebilirsiniz. Ancak vekil bunu öğrenmeden önce yaptığı işlerden siz sorumlu olursunuz; azli vekile mutlaka bildirin.

Diploma, nüfus kaydı ve sürücü belgesi

Diploma ve nüfus belgeleri

Yurt dışında iş ya da okul başvurusunda sık istenen belgeleri önceden hazırlayın. Lise mezuniyet belgesini e-Devlet Kapısı'ndan barkodlu olarak oluşturabilirsiniz. Diplomanızın aslını kaybetmemeye özen gösterin: kaybolan ya da kullanılamayacak kadar yıpranan diplomanın yenisi düzenlenmez, yerine öğrenim durum belgesi verilir.

Nüfus kayıt örneği düzenlendiği tarihten itibaren 180 gün içinde kullanılmazsa geçerliliğini kaybeder; bu yüzden gereğinden erken almayın. Yabancı bir makama verilecek çok dilli doğum, evlenme ve ölüm kayıt örnekleri yurt içinde nüfus müdürlüklerinden, yurt dışında dış temsilciliklerden ve e-Devlet üzerinden alınabilir.

Yurt dışında üniversite okuyup dönmeyi düşünüyorsanız yurt dışı diploma denkliği kurallarını baştan bilin. YÖK, öğrenim süresince kullanılan pasaportlar ile giriş-çıkış dökümünü ister. Öğrenim gördüğünüz ülkede her eğitim döneminin en az %70'inde bulunmuş olmanız gerekir.

Sürücü belgesi

Yola çıkmadan sürücü belgesi bilgilerinizden geçerlilik tarihine bakın. B sınıfı dahil M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı belgeler 10 yıl geçerlidir; süre bitince belge geçersiz sayılır. NVİ'ye göre yeni tip Türk sürücü belgesiyle Karayolu Trafiği Konvansiyonuna üye 93 ülkede araç kullanılabilir. Ne kadar süre kullanabileceğiniz gittiğiniz ülkenin mevzuatına bağlıdır. Konvansiyona üye olmayan ülkeler için Türkiye Turing ve Otomobil Kurumundan uluslararası sürücü belgesi almanız gerekir.

Yurt dışındayken sürücü belgesi başvurusunu 15 Şubat 2021'den beri dış temsilciliklere yapabilirsiniz. Türkiye'ye dönüşte, yurt dışından aldığınız belgeyle Türk vatandaşı olarak 2 yıl araç kullanabilirsiniz; bu sürenin sonunda Türk sürücü belgesi almanız gerekir.

Askerlik durumu

Erkekseniz, yola çıkmadan önce askerlik durum belgenize MSB'nin e-Devlet'teki "Askerliğim" hizmetinden bakın. Belgede "yoklama kaçağı" ya da "bakaya" gibi bir ifade görürseniz askerlik şubesine başvurun; kanuna göre yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmayan kişidir.

7179 sayılı Askeralma Kanunu yurt dışındakiler için iki ayrı yol öngörür:

• Yurt dışı erteleme (md. 38): Yabancı ülkede çalışma izni içeren oturma izniyle ya da doğrudan çalışma izniyle bulunanlar ve orada ikamet eden çok vatandaşlar, belgeleriyle bağlı oldukları konsolosluğa başvurursa askerlik işlemleri 35 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ertelenebilir. Erteleme süresinde bir takvim yılının yarısından fazlasını Türkiye'de geçirenlerin ertelemesi iptal edilir.
• Dövizle askerlik (md. 39): Çalışma izni içeren oturma izniyle ya da çalışma izniyle yurt dışında bulunup, yurt içindeki süreler hariç en az üç yıl fiilen çalışan ve Bakanlığın uzaktan eğitimini alanlar, konsolosluk aracılığıyla askerlik şubesine başvurup kanunda belirlenen tutarı avro ya da konvertibl dövizle başvuru tarihinde peşin öderse askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılır. Maaşı Türkiye'den transfer edilenler ve yurt dışında resmî görevle bulunanlar bu haktan yararlanamaz.

Tutar kanundaki göstergeye ve memur aylık katsayısına göre hesaplandığından sabit değildir; güncel tutarı ve başvuru belgelerini konsolosluktan ya da askerlik şubesinden teyit edin.

Vergi durumu ve mukimlik belgesi

Gelir Vergisi Kanununa göre ikametgâhı Türkiye'de olanlar ve bir takvim yılında Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye'de yerleşmiş sayılır. GİB'in rehberine göre oturma veya çalışma izniyle altı aydan fazla yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ise dar mükellef olarak vergilendirilir.

Yabancı bir ülkeden gelir elde ediyorsanız ve Türkiye mukimi olduğunuzu göstermeniz gerekiyorsa mukimlik belgesi için e-Devlet Kapısı'ndaki GİB "Mukimlik Belgesi Başvuru Dilekçesi" hizmetini kullanırsınız. Türkiye'de bu belgeyi düzenlemeye yalnızca Gelir İdaresi Başkanlığı yetkilidir. Hangi statüde olduğunuz kişisel durumunuza göre değişir; emin değilseniz vergi dairesine ya da bir mali müşavire danışın.

SGK: yurt dışı borçlanması ve emekli aylığı

Yurt dışında çalıştığınız süreleri ileride Türkiye'deki emekliliğinizde saydırmak isteyebilirsiniz. Yurt dışı borçlanması için Türk vatandaşı olmanız, yurt dışı sürelerinizi belgelemeniz ve yazılı istekte bulunmanız gerekir. SGK'ya göre 2026'da bir günün borçlanma tutarı alt sınırdan 495,45 TL, üst sınırdan 4.459,05 TL'dir. Tebliğ edilen borç, tebliğden itibaren 3 ay içinde SGK hesabına geçmiş olacak şekilde ödenmezse borçlanma geçersiz sayılır. Dilekçedeki adresinizi doğru yazın: adres yanlış veya eksik olduğu için borç tebliğ edilemezse sorumluluk SGK'da değildir. Kesin dönüş şartı borçlanma başvurusunda değil, aylık başvurusunda aranır.

Zaten emekliyseniz, yurt dışında sürekli ikamet ettiğinizde aylığınızın oradaki hesabınıza aktarılmasını isteyebilirsiniz; talep e-Devlet Kapısı'ndan da yapılır. Ayrıntılar emekli aylığının yurt dışına transferi sayfasındadır. Transfer masrafı kural olarak size aittir; Hollanda, Kırgızistan ve KKTC sözleşmeleri kapsamında bu ülkelere yapılan transferlerde masrafı SGK karşılar. SGK hizmet standartları tablosunda transfer bilgi girişi 4/C emeklileri için 3 iş günü, İsviçre sözleşmesi ve yurt dışı borçlanmasıyla bağlanan aylıklar için 30 iş günü olarak yazılıdır.

Türkiye'ye dönüp yeni bir adrese yerleştiğinizde yapılacaklar için taşındıktan sonra yapılacaklar rehberine bakabilirsiniz.