Emekliliğe hazırlık kontrol listesi

Emekliliğe birkaç yıl kala yapılan kontroller, başvuru gününde çıkabilecek sürprizleri önler: eksik bildirilmiş bir çalışma, ödenmemiş bir Bağ-Kur primi ya da süresinde ödenmeyen bir borçlanma, aylığınızı aylarca geciktirebilir. Bu rehber, emekliliğe hazırlanan 4/A (SGK), 4/B (Bağ-Kur) ve 4/C (kamu görevlisi) sigortalıları için yapılacak işlemleri sırasıyla anlatır. Yaş ve prim şartları kişiden kişiye değiştiği için kişisel hesabı SGK'nın hizmetine bırakıyor; bu hesabın doğru çıkması için kayıtlarınızı nasıl hazırlayacağınızı gösteriyoruz.

1. Adım: Hizmet dökümünüzü satır satır kontrol edin

Her hesaplama, SGK'daki kayıtlarınıza dayanır. Bu yüzden ilk iş, SGK tescil ve hizmet dökümünüzü almaktır. e-Devlet Kapısı'ndaki bu hizmet, adınıza emekliliğe esas sigorta kollarında bildirilmiş çalışmaları işyeri ve dönem bazında gösterir. Dökümdeki her işyerini, giriş ve çıkış tarihlerini ve gün sayılarını kendi çalışma geçmişinizle karşılaştırın.

Çalıştığınız hâlde dökümde görünmeyen bir dönem varsa zaman önemlidir. 5510 sayılı Kanuna göre işverence bildirilmeyen çalışmalar, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurularak ispatlanabilir. Dökümü emekliliğe yakın değil, düzenli aralıklarla kontrol etmenin nedeni budur.

Kamu görevlisiyseniz (4/C) kayıtlarınız HİTAP hizmet dökümünde yer alır. HİTAP bilgilerini çalıştığınız kurumlar girer; SGK'ya göre bir hata görürseniz düzeltme için halen ya da en son çalıştığınız kuruma başvurmanız gerekir. Kurumlar, siz emekli olana kadar bu bilgileri değiştirme ve güncelleme yetkisine sahiptir. Başvurudan hemen önce dökümü yeniden almak bu yüzden iyi bir alışkanlıktır.

2. Adım: Emeklilik tarihinizi hesaplatın

Kayıtlarınız doğruysa sıra hesaplamadadır. SGK'nın Ne Zaman Emekli Olurum hizmeti ("Normal Şartlarda Ne Zaman Emekli Olabilirim?"), mevzuat bilgisi gerektirmeden yaş ve hizmet bilgisine göre emekli olabileceğiniz tarihi hesaplar. Bağ-Kur sigortalıları için ayrıca 4/B emekli aylığı hesaplama hizmeti vardır.

Sonucu belirleyen üç ölçü vardır: ilk sigortalılık tarihiniz, prim ödeme gün sayınız ve talep tarihindeki yaşınız. SGK'ya göre yaş, emeklilik talep tarihinden doğum tarihiniz çıkarılarak bulunur. Birkaç örnek, kuralların ne kadar farklılaştığını gösterir:

• 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez işe giren 4/A sigortalıları için temel kural, kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 7.000 prim günüdür; 25 yıl sigortalılık ve en az 4.500 gün seçeneği de vardır.
• 30 Nisan 2008'den sonra ilk kez 4/A kapsamında çalışmaya başlayanlarda, 1 Ocak 2036'ya kadar 58/60 yaş ve 7.200 gün aranır; aynı dönemde 4/B sigortalılarında gün şartı 9.000'dir. Sonrasında yaş kademeli olarak artar ve SGK'ya göre 2048'den itibaren kadın ve erkek için 65 olur.
• 5510 sayılı Kanunun geçici 95. maddesi, eski geçiş hükümlerine göre aylık bağlanacak sigortalılarda yaş dışındaki şartları taşıyanlara aylık bağlanmasını sağlar. Bu düzenleme geriye dönük ödeme doğurmaz.

Bu liste tam değildir: 4/B ve 4/C için, ayrıca 1999 öncesi başlayanlar için ayrı kademeler vardır. Kendi tablonuzu çıkarmaya çalışmak yerine hesaplama hizmetinin sonucuna ve SGK'nın teyidine güvenin.

3. Adım: Eksik günleri borçlanmayla tamamlayın

Hesaplama size birkaç yüz gün eksik gösteriyorsa, bazı dönemleri borçlanarak hizmetinize ekleyebilirsiniz. Başlıca borçlanma türleri şunlardır:

• Askerlik borçlanması: Er veya erbaş olarak silah altında ya da yedek subay, yedek astsubay okulunda geçen süreler.
• Doğum borçlanması: Kadın sigortalılar, doğum nedeniyle çalışamadıkları süreleri en fazla üç doğum için ikişer yıl (toplam en fazla 6 yıl) borçlanabilir.
• Yurt dışı borçlanması: Yurt dışında geçen sigortalılık, işsizlik ve ev kadınlığı süreleri. SGK'ya göre yurda kesin dönüş şartı borçlanma başvurusunda değil, aylık bağlanması için başvururken aranır.

Başvurmadan önce borçlanma tutarı hesaplama hizmetiyle ne kadar ödeyeceğinizi görebilirsiniz. 5510 sayılı Kanunun 41. maddesine göre borç, talep tarihindeki alt ve üst sınırlar arasında sizin belirlediğiniz günlük kazancın doğum borçlanmasında %32'si, diğer borçlanmalarda %45'i üzerinden hesaplanır. SGK'nın 2026 tablosunda günlük kazanç alt sınırı 1.101 TL, üst sınırı 9.909 TL'dir. Yurt dışı borçlanması için SGK, 2026'da bir günün tutarını alt sınırdan 495,45 TL, üst sınırdan 4.459,05 TL olarak açıklar.

Borçlanmanın iki önemli etkisi vardır. Birincisi, borçlandığınız süre ilk işe girişinizden önceye aitse (askerlik gibi) sigortalılık başlangıcınız borçlanılan gün kadar geriye gider; bu da tabi olduğunuz emeklilik şartlarını değiştirebilir. İkincisi, borçlanmayla aylığa hak kazanırsanız aylık, borcun ödendiği tarihi izleyen ay başından bağlanır. Borcun tamamını ödemek zorunda değilsiniz; SGK'ya göre kısmi ödemede ödediğiniz tutara karşılık gelen gün kadar prim gününüze eklenir.

4. Adım: Prim boşluklarını ve borçları kapatın

Çalışmadığınız dönem için isteğe bağlı sigorta

Zorunlu sigortalı olarak çalışmıyorsanız prim gününüzü isteğe bağlı sigortayla artırabilirsiniz. SGK'ya göre 18 yaşını dolduran, zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmayan ve kendi sigortalılığı nedeniyle aylık almayan kişiler başvurabilir. Sigortalılık, başvurunun Kurum kayıtlarına girdiği tarihi izleyen gün başlar.

Prim, beyan ettiğiniz kazancın %33'üdür. SGK'ya göre 2026'da alt sınırdan beyanda aylık asgari prim 10.899,90 TL'dir. Bir ayın primini en geç 12 ay içinde ödemezseniz o ayı ödeme imkânı ortadan kalkar ve o ay hizmetinize sayılmaz.

Hesaba katmanız gereken bir ayrıntı: 1 Ekim 2008'den sonra isteğe bağlı prim ödenen süreler 4/1-b (Bağ-Kur) kapsamında sigortalılık süresi sayılır. Son statünüz emeklilik şartlarınızı etkileyebileceği için bu yola girmeden önce hesaplamayı yeniden yapın. Emeklilik başvurusu yaptığınızda ayrıca sonlandırma talebi vermeniz gerekmez; SGK'ya göre aylığa hak kazanmış olmak şartıyla isteğe bağlı sigortalılık talep tarihinden itibaren sona erer.

Bağ-Kur borcunuzu sıfırlayın

4/B sigortalısıysanız başvurudan önce 4/B prim borcunuzu sorgulayın. SGK'ya göre yaşlılık aylığı bağlanması için talep tarihinde prim ve prime ilişkin borcunuzun bulunmaması gerekir. Süresinde ödenmeyen prime ilk üç ay için aylık %3 gecikme cezası eklendiğini de unutmayın.

Borcun etkisi yalnızca emeklilikle sınırlı değildir. SGK'ya göre tecil veya taksitlendirmesi olmayan ve 60 günden fazla prim borcu bulunan Bağ-Kur sigortalıları ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler sağlık hizmetinden yararlanamaz.

1. Yıllar önceden: Hizmet dökümünü kontrol edin. SGK dökümü ya da HİTAP; eksik çalışma için yıl sonundan itibaren 5 yıllık dava süresi var.
2. Her yıl: Emeklilik tarihini hesaplatın. SGK'nın hesaplama hizmeti yaş, ilk sigortalılık ve prim gününe göre tarih verir.
3. 1 ay içinde öde: Eksik günleri borçlanın. Askerlik, doğum ya da yurt dışı borçlanması; tebliğ edilen borç süresinde ödenir.
4. Başvurudan önce: Borç ve kayıt kontrolü. 4/B sigortalısında talep tarihinde prim borcu bulunmamalı; HİTAP dökümü yeniden alınır.
5. En geç 20 gün: Başvuruyu yapın. 4/A için işten ayrılıp yazılı başvuru; 4/C için kurum üzerinden emekliye sevk.
6. Sonraki ay başı: İlk aylık. Aylık, yazılı başvurudan sonraki ay başından bağlanır ve seçtiğiniz bankadan ödenir.

5. Adım: Emeklilik başvurusu

4/A ve 4/B sigortalıları

Emeklilik başvurusu SGK'ya yazılı istekle yapılır. Hizmet akdiyle çalışanlarda SGK iki şart arar: çalıştığınız işten ayrılmanız ve yazılı istekte bulunmanız. Başvuru, en son çalıştığınız işyerinin bağlı olduğu sosyal güvenlik il/merkez müdürlüğüne ya da e-Devlet Kapısı üzerinden yapılır.

SGK'nın saydığı belgeler şunlardır:

1. Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi
2. Sigortalı İşten Ayrılış Belgesi (işten ayrıldıktan sonraki ilk 10 gün içinde başvuranlar için)

SGK hizmet standartları tablosunda 4/A yaşlılık aylığı bağlanması için en geç tamamlanma süresi 20 gündür. 5510 sayılı Kanuna göre aylık, yazılı istek tarihinden sonraki ay başından itibaren bağlanır; şartları sağladıktan sonra başvuruyu geciktirmek aylığı da geciktirir. İlk aylık, başvuruda tercih ettiğiniz bankadan ödenir. Aylık bağlandığında SGK bilgi yazısı ve SMS gönderir; süreç e-Devlet Kapısı'ndan da izlenebilir.

4/C (kamu görevlisi) sigortalıları

Görevdeyseniz 4/C yaşlılık aylığı başvurunuzu son görev yaptığınız kuruma yaparsınız. SGK tablosunda istenen belgeler talep dilekçesi ve emekliye sevk onayıdır; yaşlılık aylığı bağlanması en geç 15 günde, emeklilik ikramiyesi ödenmesi en geç 30 günde tamamlanır.

Emekli olduktan sonra: aylık, banka, ikramiye ve kesintiler

Aylık bağlandıktan sonra birkaç hizmeti bilmeniz işinizi kolaylaştırır.

• Aylık bilgisi: Emekli aylık bilgisi statünüze göre ayrılmış hizmetlerden görülür. SGK'ya göre 4/A emeklilerinin aylıkları tahsis numarasının son rakamına göre ayın 17'si ile 26'sı arasında, 4/B emeklilerininki 25'i ile 28'i arasında ödenir. Aylıklar her yıl ocak ve temmuzda, önceki altı aylık TÜFE değişimi kadar artırılır. Kanuna göre yaşlılık aylıklarında ek ödeme dâhil alt sınır 23.552 TL'dir.
• Banka değişikliği: Emekli maaşı banka değişikliği için promosyon aldıysanız üç yıl geçmiş olmalı ya da promosyonun kalan süreye düşen kısmını iade etmelisiniz. Aylık o ay bankaya gönderildikten sonra yapılan değişiklik sonraki ay geçerli olur.
• Bayram ikramiyesi: 5510 sayılı Kanunun ek 18. maddesinin güncel metnine göre Ramazan ve Kurban Bayramında 4.000'er TL ödenir. Birden fazla dosyadan aylık alıyorsanız ikramiye, en fazla ödemeyi sağlayan tek dosyadan ödenir. Bayram ikramiyesi sorgulama hizmeti tutarı ve ödeme yapılmadıysa nedenini gösterir.
• Kesintiler: Emekli aylığı kesintileri hizmetinden görülür. Kanuna göre aylıklar SGK alacakları ve nafaka dışında haczedilemez; size yersiz ödeme yapıldıysa aylığınızdan %25 oranında kesilerek geri alınır.

Emekli olduktan sonra hizmet akdiyle yeniden çalışırsanız SGK'ya göre aylığınızdan sosyal güvenlik destek primi kesilmez.

Aylık bağlanamıyorsa: toptan ödeme

Yaş şartını doldurduğunuz hâlde prim gününüz yetmiyorsa, son seçenek yaşlılık toptan ödemesidir. SGK'ya göre kadınlar için 58, erkekler için 60 yaşını doldurduğu hâlde aylığa hak kazanamayan ve işten ayrılan ya da işyerini kapatan sigortalılar başvurabilir. Kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primleri toptan ödemeye dâhil edilmez. Toptan ödeme geri dönüşü zor bir karardır; önce borçlanma ve isteğe bağlı sigorta seçeneklerinin eksik günlerinizi kapatıp kapatmadığını SGK'ya teyit ettirin.

Emekliliğe hazırlık kontrol listesi

İşlem	Nerede	Süre / son gün	Ücret
Hizmet dökümü / HİTAP	e-Devlet Kapısı (SGK)	Eksik çalışma için yıl sonundan itibaren 5 yıl dava süresi	e-Devlet e-hizmetleri için ek ücret yok
Emeklilik tarihi hesaplama	e-Devlet Kapısı (SGK)	Başvurudan önce	Ek ücret yok
Borçlanma	e-Devlet Kapısı veya il müdürlüğü	Tebliğden itibaren 1 ay (yurt dışında 3 ay)	Günlük kazancın %45'i (doğumda %32)
İsteğe bağlı sigorta	e-Devlet Kapısı veya il müdürlüğü	Her ayın primi 12 ay içinde	2026'da en az 10.899,90 TL/ay
4/B borç kontrolü	e-Devlet Kapısı (SGK)	Talep tarihinde borç olmamalı	Gecikmede aylık %3 ceza
Emeklilik başvurusu	İl/merkez müdürlüğü veya e-Devlet Kapısı	En geç 20 gün (4/C'de 15 gün)	—
Banka değişikliği	e-Devlet Kapısı veya dilekçe	Aylık gönderildiyse sonraki ay	Promosyonda 3 yıl kuralı

Emekli olmadan önce işten ayrılıyorsanız işsizlik ödeneği ve sağlık sigortası için işten ayrılınca yapılacaklar rehberine bakın. Tüm SGK işlemleri SGK ve emeklilik alanında, kurum bilgileri SGK sayfasında listelenir.